Gestalttherapie werd ontwikkeld in het midden van de twintigste eeuw door de Joods-Duitse psychiater Fritz Perls, in samenwerking met Laura Perls en Paul Goodman. De benadering ontstond uit een combinatie van psychoanalyse, gestaltpsychologie, fenomenologie en existentiële filosofie. Daarmee groeide Gestalttherapie uit tot een eigen psychotherapeutische stroming waarin directe ervaring en contact centraal staan.
Omschrijving
Gestalttherapie is een ervaringsgerichte vorm van psychotherapie waarin de aandacht ligt bij wat iemand in het hier-en-nu denkt, voelt, doet en lichamelijk ervaart. Uitgangspunt is dat psychische klachten vaak samenhangen met verstoringen in contact met zichzelf, met anderen of met de omgeving. De therapie richt zich daarom minder op verklaringen achteraf en meer op het direct onderzoeken van wat zich op dit moment aandient. Niet zozeer het waarom staat centraal, maar het hoe: hoe iemand iets beleeft, vermijdt, uitdrukt of juist afremt.
Werkingsmechanismen
Het werkingsmechanisme van Gestalttherapie ligt in het vergroten van gewaarzijn. Door beter op te merken wat iemand voelt, denkt, lichamelijk ervaart en in contact met anderen doet, worden automatische patronen zichtbaarder. Veel klachten houden verband met het afsplitsen, afremmen of vermijden van gevoelens, behoeften en impulsen. In de therapie worden deze processen niet alleen besproken, maar ook in het moment onderzocht. Daardoor kan meer samenhang ontstaan tussen voelen, denken en handelen, en groeit de mogelijkheid om bewuster verantwoordelijkheid te nemen voor eigen reacties en keuzes. Hoewel Gestalttherapie soms werkt met het verkennen van verschillende kanten van de persoonlijkheid, ligt de nadruk niet op vaste innerlijke “delen”, maar op wat zich in de actuele ervaring en in het contact voordoet.
Techniek
Gestalttherapie maakt veel gebruik van experiëntiële oefeningen en zogenoemde experimenten. De therapeut kan de cliënt bijvoorbeeld uitnodigen een situatie uit het dagelijks leven uit te beelden, een innerlijk conflict in dialoogvorm te verkennen of stil te staan bij lichaamshouding, ademhaling, stem of beweging. Een bekende techniek is het werken met verschillende stoelen, waarbij iemand afwisselend vanuit verschillende perspectieven spreekt. Ook kan de aandacht gericht worden op lichamelijk gewaarzijn, juist om impliciete gevoelens en betekenissen beter herkenbaar te maken. De therapeut is doorgaans actief en betrokken, maar werkt niet met een vast protocol. De techniek staat steeds in dienst van het vergroten van bewustzijn, contact en verantwoordelijkheid.
Literatuur
- Perls FS. (1969). Gestalt therapy verbatim.
- Perls FS., Hefferline, R. F., & Goodman, P. (1951). Gestalt therapy: Excitement and growth in the human personality.
- Yontef G & Jacobs L. (2011). Gestalt therapy. In R. J. Corsini & D. Wedding (Eds.), Current psychotherapies.