Geschiedenis
Opvallend is dat een groot aantal invloedrijke grondleggers van de psychotherapie een Joodse achtergrond had. Bekende namen zijn onder anderen Sigmund Freud (Psychoanalyse), Viktor Frankl (Logotherapie), Fritz Perls (Gestalttherapie), Albert Ellis (Rationeel-Emotieve therapie), Aaron T. Beck (Cognitieve therapie), Jacob L. Moreno (Psychodrama), Irvin D. Yalom (groepspsychotherapie), Abraham Maslow (humanistische psychologie), Roberto Assagioli (Psychosynthese), Eric Berne (Transactionele Analyse), Francine Shapiro (EMDR), Jon Kabat-Zinn (Mindfulness) en Richard C. Schwartz (Internal Family Systems).
Deze opvallende vertegenwoordiging hangt samen met de historische context waarin deze vakgebieden ontstonden. Joden werden in Europa lange tijd uitgesloten van veel beroepen en hadden vaak te maken met beperkingen in toegang tot universiteiten. In periodes en regio’s waar onderwijs wel toegankelijk was, kozen velen voor vakgebieden als geneeskunde en de toen nog jonge psychiatrie en psychologie, waarin meer ruimte was voor nieuwe ideeën.
Daarnaast speelt waarschijnlijk ook een culturele factor een rol. Binnen de Joodse traditie bestaat een sterke nadruk op leren, interpreteren en het voeren van dialoog, bijvoorbeeld in het bestuderen van de Thora. Betekenis ontstaat daarbij in gesprek, door vragen te stellen en verschillende perspectieven te onderzoeken. Die manier van denken vertoont duidelijke overeenkomsten met wat in psychotherapie gebeurt, waar het verkennen van ervaringen, relaties en betekenis centraal staat.
Een belangrijk aspect van de Joodse cultuur dat hierbij past, is het begrip tikkun olam, letterlijk: herstellen of helen van de wereld. Het verwijst dit naar de morele verantwoordelijkheid om te werken aan een rechtvaardiger wereld. Dat sluit op een mooie manier aan bij de doelen van psychotherapie, waarin niet alleen klachtenvermindering centraal staat, maar ook zelfreflectie, morele verantwoordelijkheid, relationeel herstel en het zoeken naar een meer menswaardige manier van leven met jezelf en met anderen.
Literatuur
- The Jewish Roots of Psychotherapy
- Sachar, H. M. (1992). A history of the Jews in the modern world. Knopf.
This book details the challenges Jews faced globally, including university quotas and restrictions on assets and property. - Wistrich, R. S. (1991). Antisemitism: The longest hatred. Pantheon Books.
This book explores the history and persistence of antisemitism, including discrimination in education and property rights.