Hulpgids

De gids voor de geestelijke gezondheidszorg

Hoarding of verzamelstoornis

Inleiding

Hoarding betekent persisterende moeilijkheden met het weggooien van bezittingen. Hoarding is een nieuwe diagnose in de Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, fifth edition (DSM-5). Hoarding moet worden onderscheiden van het gewone verzamelen: hoarding veroorzaakt stress, problemen en conflicten en kan leiden tot gevaren voor derden (bijvoorbeeld gezondheid, brand). Bij verzamelaars daarentegen is er sprake van plezier en structuur en is het verzamelen vaak een sociale activiteit. Bij de verzamelstoornis is sprake van een pathologische moeite om bezittingen weg te doen of er afscheid van te kunnen nemen, in een zodanige mate dat woonruimtes niet of nauwelijks meer te gebruiken zijn. Vanwege de frequente overlap met bepaalde impulsregulatiestoornissen, de over het algemeen beperkte behandelbaarheid en de slechte prognose is afgesproken om de verzamelstoornis als een aparte stoornis te beschouwen

Oorzaken

Onbekend, er zijn aanwijzingen dat 50% bepaald wordt door genetische factoren.

Obsessieve-compulsieve en verwante stoornissen

Hoarding wordt gerangschikt onder "obsessieve-compulsieve en verwante stoornissen".

DSM-5 criteria
300.3

  1. Persisterende moeite om bezittingen weg te doen of er afstand van te nemen, ongeacht de werkelijke waarde.
  2. Deze moeite komt voort uit een sterk gevoelde behoefte om bepaalde voorwerpen te bewaren, en uit de lijdensdruk die gepaard gaat met het wegdoen van deze voorwerpen.
  3. De moeite om bezittingen weg te doen, leidt tot de verzameling van een grote hoeveelheid bezittingen die in de weg staan en voor zo veel rommel zorgen dat de woonruimtes nauwelijks voor hun eigenlijke functie kunnen worden benut. Als er ruimtes zijn opgeruimd, is dat alleen dankzij de tussenkomst van derden (zoals een familielid, schoonmaker of instantie).
  4. Het verzamelen veroorzaakt klinisch significante lijdensdruk of beperkingen in het sociale of beroepsmatige functioneren of in het functioneren op andere belangrijke terreinen (waaronder de instandhouding van een veilige omgeving voor zichzelf en anderen).
  5. Het verzamelen kan niet worden toegeschreven aan een somatische aandoening (zoals hersenbeschadiging, cerebrovasculaire aandoeningen of het syndroom van Prader-Willi.
  6. Het verzamelen kan niet beter worden verklaard door de symptomen van een andere psychische stoornis (zoals obsessies bij een obsessieve-compulsieve stoornise, afgenomen energie bij een depressieve stoornis, wanen bij schizofrenie of een andere psychotische stoornis, cognitieve deficiëntie bij een neurocognitieve stoornis, of beperkte interesses bij een autismespectrumstoornis).


Voorts kan gespecificeerd worden of er sprake is van een 
- goed/redelijk realiteitsbesef 
- gering realiteitsbesef
- ontbrekend realiteitsbesef/waanovertuigingen

Naast de typering van de mate van inzicht, kan men ook nog  de typering ' Met excessief verwerven’  toevoegen, wanneer een patiënt ook overmatig onnodige artikelen koopt, of  waarvoor geen ruimte in huis meer is. De waarde van deze typering is niet direct duidelijk; 80-90% van de patiënten zou hiervoor in aanmerking komen.


Voorkomen

De prevalentie in de algemene bevolking wordt rond de 1.5% geschat.

Behandeling

Het beloop is vaak slecht, het inzicht vaak zeer beperkt tot afwezig hetgeen de bereidheid tot behandeling ook moeilijk maakt. De behandelbaarheid is beperkt. Cognitieve gedragstherapie, met o.a. psycho-educatie, uitdagen van dysfunctionele overtuigingen en therapeut-geleid stapsgewijs weggooien van spullen. Er is beperkt bewijs dat serotonine heropname remmers (SSRI’s) effectief zouden kunnen zijn.

Literatuur

 

 

Praktijk uitgelicht

Praktijk Querido

Dhr. Bram Querido

Praktijk inschrijven

Ook uw praktijk geplaatst op de Hulpgids? U kunt zich aanmelden door het inschrijfformulier in te vullen en daarna op de knop "versturen" te klikken. Uw gegevens worden binnen 5 werkdagen na ontvangst kosteloos door Hulpgids.nl verwerkt en gepubliceerd. inschrijven ›