De Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM) is een internationaal gebruikt classificatiesysteem voor psychiatrische stoornissen, ontwikkeld onder verantwoordelijkheid van de American Psychiatric Association. In juni 1994 verscheen de vierde editie (DSM-IV), gevolgd door een tekstrevisie in 2001 (DSM-IV-TR). In 2014 werd de DSM-5 gepubliceerd, en in 2022 volgde een nieuwe herziene versie: de DSM-5-TR (“Text Revision”). De DSM is primair ontwikkeld voor onderzoek en voor het stroomlijnen van communicatie tussen professionals. Door internationaal dezelfde criteria te hanteren voor psychiatrische aandoeningen, wordt de betrouwbaarheid van onderzoek vergroot. De DSM is echter een classificatiesysteem en wordt in de klinische praktijk ten onrechte vaak gezien als een diagnostisch systeem.
Een belangrijke beperking van de DSM is dat subjectieve klachten lastig te objectiveren zijn en dat de validiteit van veel diagnostische categorieën omstreden blijft. Bovendien bestaat er regelmatige overlap tussen stoornissen, wat de categorieën minder scherp maakt dan ze op papier lijken. De DSM is wereldwijd het meest gebruikte classificatiesysteem binnen de psychiatrie; daarnaast hanteert de World Health Organization een eigen classificatiesysteem: de ICD-11.
In eerdere edities werkte de DSM met vijf assen: klinische stoornissen (as I), persoonlijkheidsstoornissen (as II), lichamelijke aandoeningen (as III), psychosociale en omgevingsfactoren (as IV) en het niveau van functioneren (as V). Dit assensysteem is in de DSM-5 afgeschaft, omdat het te rigide werd gevonden en onvoldoende recht deed aan de samenhang tussen bijvoorbeeld persoonlijkheidsproblematiek (egosyntoon) en andere psychische aandoeningen (egodystoon). In plaats daarvan biedt de DSM-5 meer ruimte voor specificatie van ernst, functionele beperkingen en individuele variatie binnen dezelfde categorie.
De DSM-5-TR (2022) bouwt verder op de DSM-5 en bevat bijgewerkte tekstsecties, nieuwe epidemiologische gegevens, aanpassingen op basis van recente literatuur, modificaties van criteria (zoals bij de Persisterende-rouwstoornis), en uitgebreidere toelichtingen op culturele en gendergerelateerde aspecten. De TR-versie is bedoeld als correctie, verfijning en actualisering van de DSM-5, niet als een nieuwe editie.
De DSM-5 veldtesten rapporteerden variërende betrouwbaarheidsscores voor verschillende diagnoses; sommige categorieën bereikten slechts lage test-retest betrouwbaarheid, wat aangeeft dat clinici niet altijd consistent dezelfde diagnose stellen bij dezelfde patiënt, een belangrijke beperking van het classificatiesysteem. Dit werd beschreven in de oorspronkelijke DSM-5 Field Trials (Regier et al. 2013)1 en verder bediscussieerd in methodologische analyses over diagnostische betrouwbaarheid.2
Literatuur
1. Regier DA, Narrow WE, Clarke DE, Kraemer HC, Kuramoto SJ, Kuhl EA, Kupfer DJ. DSM-5 field trials in the United States and Canada, Part II: test-retest reliability of selected categorical diagnoses. Am J Psychiatry. 2013 Jan;170(1):59-70. doi: 10.1176/appi.ajp.2012.12070999. PMID: 23111466.
2. Freedman R, Lewis DA, Michels R, Pine DS, Schultz SK, Tamminga CA, Gabbard GO, Gau SS, Javitt DC, Oquendo MA, Shrout PE, Vieta E, Yager J. The initial field trials of DSM-5: new blooms and old thorns. Am J Psychiatry. 2013 Jan;170(1):1-5. doi: 10.1176/appi.ajp.2012.12091189. PMID: 23288382.