Hulpgids

De gids voor de geestelijke gezondheidszorg

Post partum depressies

Inleiding

Post partum betekent letterlijk na (post) de bevalling (partus); een post partum depressie kan optreden na een bevalling, abortus of miskraam. De term postnatale depressie betekent letterlijk na de geboorte (natio) en zou vertaald kunnen worden als een depressie bij de baby.

Symptomen

Kernsymptoom is een sombere stemming, die van dag tot dag sterk wisselt en 's avonds vaak het ergste is (omgekeerde dagschommeling). Vaak is de vrouw huilerig, prikkelbaar en heeft het idee het allemaal niet meer aan te kunnen. Vrijwel altijd maakt zij zich, zonder dat hier een aanleiding voor bestaat, ernstige zorgen over de gezondheid van de baby. Opvallend is dat suïcidaliteit vrijwel altijd ontbreekt. Er bestaan vaak schuldgevoelens: het idee niet goed voor de baby te zorgen, niet te voldoen aan eigen eisen omtrent moederschap en schuldgevoel over het geen gevoel voor kind hebben. Andere klachten die vaak voorkomen: slaapstoornissen (meestal inslaapstoornissen en nachtmerries); angst en spanning; ernstige vermoeidheid, lusteloosheid, concentratieproblemen, afname libido (geen zin in seks), verminderde eetlust en diverse lichamelijke klachten (hoofdpijn, rugpijn).

Vragenlijst

De Edinburgh Postnatal Depression Scale (EPDS) is ontwikkeld als hulp voor hulpverleners om een post partum depressie te ontdekken.

Voorkomen

Circa 10% van de vrouwen (in Nederland dus ± twintigduizend vrouwen) raakt binnen na de bevalling depressief. Gewoonlijk ontstaan post partum depressies binnen de zes weken na de bevalling, maar ze kunnen ook pas na vele maanden ontstaan.

Oorzaak

Er is geen eenduidige oorzaak: zowel psychosociale, psychiatrische als biologische factoren spelen een rol bij het ontstaan van een post partum depressie.
Psychosociale factoren
• Interpersoonlijke relaties
Een slechte relatie met partner en eigen ouders vormt verhoogd risico. Sociale steun in het algemeen vormt een buffer tegen de negatieve gevolgen van stress. Naast een gemis aan steun kan een verstoorde relatie (met name met moeder) vroege ervaringen actualiseren.
• Stressvolle gebeurtenissen ("life events")
Zwangerschap en bevalling zijn op zich al stressvol. Andere life events (bijvoorbeeld ongewilde werkeloosheid, verhuizing, scheiding, ziekte, sterfgeval) in zwangerschap en vlak na de geboorte leiden tot een verhoogd risico.
Psychopathologie
• Belaste psychiatrische voorgeschiedenis
Risicofactoren zijn: eerdere post partum depressie (risico 50-62%), depressieve symptomen tijdens de zwangerschap, een positieve familieanamnese voor depressies, een voorgeschiedenis van depressies.
• Afhankelijke persoonlijkheidskenmerken
Afhankelijke persoonlijkheidskenmerken zouden ook een risicofactor vormen. Kenmerken van afhankelijke persoonlijkheidskenmerken zijn: afhankelijkheid, gebrek aan zelfvertrouwen, moeite alledaagse beslissingen te nemen, moeite irritaties te uiten, aardig gevonden willen worden, goed voor anderen zorgen ten koste van zichzelf.
Biologische factoren
• Progesteron heeft, naast een soort beschermende werking op de zwangerschap, ook een aantal effecten op het zenuwstelsel, mogelijk zelfs een soort antidepressieve werking. Over de betekenis van progesteron en oestradiol bij het ontstaan van een postpartum depressie, is men nog steeds niet zeker.

Behandeling

Een steunende, stimulerende begeleiding staat centraal. Het is belangrijk dat de vrouw de ruimte en rust krijgt, zodat zij zich alleen hoeft te concentreren op de verzorging van haar baby, waarbij zich gesteund weet door haar partner , vrienden en familie. Voorts is van belang dat de vrouw negatieve emoties kan uiten: boosheid, angst, verdriet en eventuele negatieve gevoelens naar haar baby.
Antidepressiva kunnen worden voorgeschreven indien hiervoor een indicatie bestaat, slaapmiddelen kunnen voor een beperkte tijd zinvol zijn. Het effect van progestagenen (progesteron, Progestan®) en oestrogenen en vitamine B6 (pyridoxine) is omstreden.

Nederlandstalige links

Klik hier voor Nederlandstalige links

Engelstalige links

•  Pacific Post Partum Support Society 
•  Postpartum Resource Center of New York
• Postpartum Support Help 
• Postpartum Support International (PSI)
• PubMed (overzicht van de publicaties van één jaar)

Praktijk uitgelicht

Praktijk Querido

Dhr. Bram Querido

Praktijk inschrijven

Ook uw praktijk geplaatst op de Hulpgids? U kunt zich aanmelden door het inschrijfformulier in te vullen en daarna op de knop "versturen" te klikken. Uw gegevens worden binnen 5 werkdagen na ontvangst kosteloos door Hulpgids.nl verwerkt en gepubliceerd. inschrijven ›