Hulpgids

De gids voor de geestelijke gezondheidszorg

Premenstrueel Syndroom (PMS)

Inleiding

In de jaren tachtig ontstond een toenemende belangstelling voor het premenstrueel syndroom, PMS of "dysforie tijdens het einde van de luteale fase". Dit heeft onder andere geleid tot een grote diversiteit aan middelen om de klachten te bestrijden. Vanwege het ontbreken van een juiste definitie van PMS, onbekendheid met het syndroom en vanwege het miskennen van het bestaan van PMS blijven veel vrouwen onbehandeld of krijgen geen adequate behandeling.

Voorkomen

Circa 80% van de vrouwen hebben tenminste gedurende een bepaalde tijd van hun vruchtbare periode last van premenstruele klachten (PMS). Bij 3 tot 5% is er sprake van ernstige emotionele en lichamelijke klachten. Dit ziektebeeld wordt wel premenstruele dysfore stoornis genoemd (PMDD).

DSM-IV-TR criteria premenstruele dysfore stoornis

Klik hier voor uitleg DSM
A. Tijdens de meeste menstruele cycli in de loop van het voorbije jaar waren minstens 5 van de volgende symptomen aanwezig tijdens meer dan de helft van de laatste week van de luteale fase, begonnen deze symptomen een paar dagen na de aanvang van de folliculaire fase af te nemen en waren ze afwezig in de week na de menses. Minstens één van de symptomen was (1), (2), (3) of (4):
(1) duidelijke depressieve stemming, gevoelens van hopeloosheid of verlaagde zelfwaardering
(2) duidelijke angst en spanning, opgewondenheid en gevoelens van intense irritatie
(3) duidelijke affectieve labiliteit (bijvoorbeeld zich plots somber of huilerig voelen, of een verhoogde gevoeligheid voor afwijzing)
(4) persisterende en duidelijke woede of prikkelbaarheid of verhoogde interpersoonlijke conflicten
(5) verminderde belangstelling voor de gewone activiteiten (werk, school, vrienden, hobby's)
(6) een subjectief gevoel van concentratiemoeilijkheden
(7) lethargie, vlug moe worden of een duidelijk gebrek aan energie
(8) duidelijke veranderingen in eetlust, overeten of een sterk verlangen naar specifiek voedsel
(9) hypersomnie (teveel slapen) of insomnie (slaapstoornis)
(10) een subjectief gevoel overstelpt te zijn of geen controle meer te hebben
(11) andere lichamelijke symptomen zoals: pijnlijke borsten, gezwollen borsten, hoofdpijn, gewrichts- of spierpijn, een opgeblazen gevoel, gewichtstoename
B. De klacht heeft een duidelijke invloed op het werk, de school of de gewone sociale activiteiten en op de relatie met anderen (bijvoorbeeld vermijden van sociale activiteiten, verminderde productiviteit en effciëntie op school of op het werk).
C. De stoornis is niet louter een exacerbatie van de symptomen van een andere stoornis, bijvoorbeeld een depressie, paniekstoornis, dysthyme stoornis of een persoonlijkheidsstoornis (ze kan echter wel samen met deze stoornissen optreden).
D. Criteria A, B en C moeten geconfirmeerd worden door dagelijks bijhouden van de klachten in een dagboek tijdens tenminste 2 opeenvolgende symptomatische cycli. (De diagnose kan voorlopog gesteld worden voorafgaand aan deze bevestiging.)

ICD-10 (classificatiesysteem ziektes) PMS

PMS wordt (in tegenstelling tot PMDD) gediagnostiseerd volgens de ICD-10 criteria. Conform deze criteria is het voldoende als één van de volgende symptomen aanwezig is, beginnende in de luteale fase en eindigend met de menstruele bloeding (of kort daarna):
matig psychologisch ongemak, opgeblazen gevoel en gewichtstoename, pijnlijke borsten, gezwollen handen en voeten, diffuse pijnklachten en kwaaltjes, concentratiestoornissen, slaapmoeilijkheden en een veraderde eetlust.

Wat zijn geen oorzaken?

  • normale waarden van FSH, LH, PRL, SHBG en testosteron 
  • geen afwijkingen in de late luteale fase 
  • normale regulatie van renine-angiotensine-aldosteronsysteem (RAAS) 
  • geen verandering in hpa-as, of relatie met bijnieren, schildklier, ovaria 
  • geen tekorten van magnesium, zink, vitamine A, E of B6

 

Oorzaken

De meeste studies gaan er uit van de hypothese dat vrouwen met PMS een afgevlakte respons op serotonine hebben. In het bloed van patiënten vindt men onder andere lagere serotoninewaarden en een verminderde serotonineopnamein de bloedplaatjes tijdens de luteale fase. PMS heeft een relatie met de menstruele cyclus: voor de eerste menstruatie (menarche) en na de laatste (menopauze) is er geen PMS. Ook na farmacologische of chirurgische eliminatie van de cyclus, verdwijnen de symptomen. Een eerste stap om de diagose PMS te stellen is het bijhouden van een dagboek gedurende twee menstruele cycli. Hierin worden dagelijks de symptomen genoteerd en er wordt een waarde aan toegekend variërend van 0 (geen symptomen) tot 4 (zwaar en invaliderend symptoom). Uit het dagboek moet blijken dat de symptomen het ernstigst zijn net voor de menses, verdwijnen tijdens de menses en afwezig zijn na de menstruatie. Onderzoekers denken dat  PMDD deels het gevolg is van een disregulatie in de functie van ESC/E(Z), een "ovarian steroid-regulated gene silencing complex".

Differentiaal diagnose

Therapie

Klik hier voor informatie over de therapie

Boeken

Klik hier voor boeken over PMS

Literatuur PMS

Praktijk uitgelicht

Praktijk Querido

Dhr. Bram Querido

Praktijk inschrijven

Ook uw praktijk geplaatst op de Hulpgids? U kunt zich aanmelden door het inschrijfformulier in te vullen en daarna op de knop "versturen" te klikken. Uw gegevens worden binnen 5 werkdagen na ontvangst kosteloos door Hulpgids.nl verwerkt en gepubliceerd. inschrijven ›