Hulpgids

De gids voor de geestelijke gezondheidszorg

Aandacht voor psychische gezondheid werknemers loont

12 mei 2013

In het door ZonMw gefinancierd onderzoeksproject Mental Vitality @ Work hebben het Coronel Instituut voor Arbeid en Gezondheid en het Trimbos-instituut een nieuwe aanpak van psychische klachten uitgewerkt en onderzocht op (kosten)effectiviteit. Het onderzoek vond plaats bij medewerkers (verpleegkundigen, operatieassistenten, anesthesiemedewerkers en paramedici) van een Universitair Medisch Centrum. Uit dit onderzoek onder medewerkers in de zorg, een groep waar werkstress en ziekteverzuim door psychische klachten veel voorkomt, blijkt dat ze door aandacht voor psychische klachten beter functioneren.

Psychische klachten komen veel voor en veroorzaken grote kostenpost op het werk
Op het werk is overspannenheid of burnout een veel voorkomend psychisch probleem. Bij één op de drie mensen die arbeidsongeschikt zijn, spelen psychische klachten een rol. Psychische klachten hebben invloed op het functioneren. Dit uit zich in ziekteverzuim (absenteïsme) maar ook in minder goed functioneren voor wie wel doorwerkt (presenteïsme). Voor een ziekenhuis met 1000 verpleegkundig medewerkers kan arbeidsverzuim en presenteïsme als gevolg van psychische klachten een kostenpost van circa 550.000 euro betekenen per kwartaal. De meest voorkomende psychische problemen in Nederland zijn stress, angststoornissen, depressie en alcoholafhankelijkheid.

Vragenlijst met persoonlijke feedback
In een gerandomiseerd gecontroleerd onderzoek (RCT) is het effect onderzocht van een online vragenlijst met persoonlijke feedback op verminderd werkfunctioneren en psychische klachten. Deelnemers kregen vervolgens een uitnodiging voor een gesprek met de bedrijfsarts óf een uitnodiging om deel te nemen aan één of meerdere online zelfhulpprogramma's. Uit onderzoek blijkt dat met behulp van online zelfhulpcursussen op een laagdrempelige, toegankelijke en kosteneffectieve manier aan psychische klachten kan worden gewerkt. In het Mental Vitality @ Work project waren de zelfhulpcursussen: Psyfit, Kleurjeleven, Minderdrinken, Sterkopjewerk en Geenpaniekonline. De controlegroep vulde alleen de online vragenlijst in. Medewerkers werden na drie en zes maanden nogmaals bevraagd om effecten te meten.

Beter functioneren na bezoek bedrijfsarts
De online vragenlijst, persoonlijke feedback en uitnodiging voor een bezoek aan de bedrijfsarts had een positief effect op het werkfunctioneren ten opzichte van de controlegroep en bleek kosteneffectief, omdat het resulteerde in minder ziekteverzuim en verbeterde arbeidsproductiviteit. Van de werknemers die een bezoek brachten aan de bedrijfsarts gaf 80% aan de verkregen adviezen te hebben opgevolgd.

Het aanbod van online vragenlijst, persoonlijke feedback en toeleiding naar zelfhulpcursussen via internet, laat vooral zien dat weinig verpleegkundigen gebruik hebben gemaakt van dit online zelfhulpaanbod. Er werd weliswaar een positief effect gevonden op de mentale fitheid van verpleegkundigen, maar dit vertaalde zich niet naar beter werkfunctioneren of minder psychische klachten.

Online zelfhulp inbedden in zorg- en organisatieproces 
Het onderzoek laat zien dat aandacht voor psychische klachten bij werknemers veelbelovend is. De rol van de bedrijfsarts lijkt hierbij cruciaal. Het gebruik van de online zelfmanagement programma's was laag in deze onderzoekssetting. Om het gebruik van online zelfhulpmodules – waarvan bekend is dat ze effectief zijn in andere settings – te vergroten, is een blended aanpak aan te bevelen waarbij de zelfhulpinterventies enige begeleiding krijgen, bijvoorbeeld door de bedrijfsarts of een vitaliteitscoach. Ook is inbedding van het online zelfhulpaanbod in het bredere HRM beleid van de organisatie van belang. Daarnaast moet gekeken worden hoe het aanbod aantrekkelijk aangeboden kan worden om werknemers te stimuleren om deel te nemen. Samen met de werkgevers en werknemers kan gezocht worden naar een optimale implementatiestrategie zodat gunstige effecten op de mentale fitheid, psychische klachten en werkfunctioneren worden bereikt. 

Het Coronel Instituut voor Arbeid en Gezondheid (AMC) en het Trimbos-instituut onderzoeken naar aanleiding van deze inzichten verdere mogelijkheden om in co-creatie met werkgevers tot optimale implementatie te komen.

Meer informatie:
Coronel Instituut: Karen Nieuwenhuijsen: k.nieuwenhuijsen@amc.uva.nl 
Trimbos-instituut: Laila Zaghdoudi: lzaghdoudi@trimbos.nl

Praktijk uitgelicht

Praktijk Querido

Dhr. Bram Querido

Praktijk inschrijven

Ook uw praktijk geplaatst op de Hulpgids? U kunt zich aanmelden door het inschrijfformulier in te vullen en daarna op de knop "versturen" te klikken. Uw gegevens worden binnen 5 werkdagen na ontvangst kosteloos door Hulpgids.nl verwerkt en gepubliceerd. inschrijven ›