Paddo's is de verzamelnaam voor paddenstoelen die het bewustzijn en waarneming beïnvloeden. Ze veroorzaken hallucinaties en worden daarom tot de hallucinogenen gerekend. De werkzame stoffen in paddenstoelen zijn psilocybine en psilocine. Het meest populair is de Psilocybe. In Zuid-Amerika worden paddenstoelen al sinds mensenheugenis gebruikt om contact te maken met werelden die zich buiten ons bewustzijn bevinden. In Europa zijn er oude beelden gevonden die verwijzen naar de grote rol die magische paddenstoelen speelden in het leven destijds. Paddenstoelen en delen ervan kunnen zowel vers als gedroogd worden gegeten. Er kan ook thee van gezet worden. Soms worden ze in gerechten verwerkt, omdat de vieze smaak dan minder stoort. Het effect blijft 3 tot 7 uur lang merkbaar, de piek valt in de eerste twee uur.
Werking
Psilocybine verandert de manier waarop de hersenen informatie verwerken. Gebruikers ervaren vaak een versterking van zintuiglijke indrukken, veranderingen in tijdsbeleving en een intensere emotionele ervaring. Gedachten kunnen sneller verlopen en associaties kunnen toenemen. Sommige mensen ervaren dit als verruimend of inzichtgevend, terwijl anderen het als verwarrend of overweldigend ervaren. De werking begint meestal binnen een uur en houdt enkele uren aan. Tijdens de piek kan de ervaring intens zijn en moeilijk te sturen
Waarom gebruiken mensen het?
Paddo’s worden gebruikt om de beleving te veranderen, bijvoorbeeld uit nieuwsgierigheid, voor een creatieve ervaring of in een zoektocht naar inzicht of persoonlijke groei. De ervaring kan betekenisvol aanvoelen, maar dat betekent niet dat er sprake is van een behandeling of blijvende verandering. Wat iemand ervaart tijdens gebruik is vaak een versterkte en veranderde beleving van bestaande gedachten en gevoelens.
Risico’s
De risico’s van paddo’s hangen sterk samen met de dosering, de omgeving (setting) en de psychische toestand van de gebruiker (set). De ervaring is vaak moeilijk te sturen, waardoor kleine veranderingen in stemming of omgeving grote invloed kunnen hebben op het verloop. Tijdens gebruik kan een zogenoemde bad trip optreden, waarbij angst, paniek, verwarring en verlies van controle op de voorgrond staan. Gedachten kunnen zich herhalen of versterken, en er kunnen achterdochtige of paranoïde ideeën ontstaan. In sommige gevallen kan een acute psychose optreden, met wanen en hallucinaties. De ervaring kan dan zeer beangstigend zijn en als ontregelend worden ervaren. Lichamelijke klachten zoals misselijkheid en braken komen regelmatig voor, vooral in het begin van de werking.
Bij mensen met een verhoogde kwetsbaarheid, bijvoorbeeld door een psychiatrische voorgeschiedenis, familiaire belasting of traumatische jeugdervaringen (ACE), kan gebruik leiden tot ontregeling of het ontstaan of verergeren van psychische klachten. Met name bij psychosegevoeligheid is het risico op een ontregeling groter. De sterkte kan variëren, waardoor de dosering moeilijk voorspelbaar is. Dit vergroot het risico op een te intense of overweldigende ervaring. Na gebruik kan nog enige tijd sprake zijn van vermoeidheid, een veranderde stemming of moeite met concentreren. In zeldzame gevallen houden veranderingen in waarneming langer aan, zoals nabeelden of visuele verstoringen.
Afhankelijkheid
Paddo’s leiden doorgaans niet tot lichamelijke afhankelijkheid en zelden tot een klassiek patroon van verslaving. Het effect neemt snel af bij herhaald gebruik in korte tijd, waardoor frequent gebruik minder voorkomt. Wel kan er een psychologische aantrekkingskracht ontstaan, bijvoorbeeld wanneer iemand op zoek blijft naar bepaalde ervaringen of inzichten.
Therapeutische indicaties
Psilocybine wordt onderzocht als mogelijke behandeling voor onder andere therapieresistente depressie. Studies laten zien dat het middel onder streng gecontroleerde omstandigheden en in combinatie met psychotherapie effecten kan hebben op stemming en functioneren. Deze onderzoeken vinden plaats in een medische context met zorgvuldige selectie van deelnemers, begeleiding tijdens de sessie en nazorg. De resultaten zijn veelbelovend, maar nog beperkt en niet zonder meer toepasbaar buiten deze setting. Het gebruik van paddo’s of psilocybine buiten een gecontroleerde behandelcontext is geen vervanging voor reguliere behandeling.
Drugstherapieën buiten reguliere zorg
Net als bij andere psychedelische middelen worden paddo’s en aanverwante stoffen buiten het reguliere zorgsysteem aangeboden als vorm van ‘healing’, ‘ceremonie’ of therapie. Daarbij worden soms claims gedaan over het behandelen van trauma, depressie of verslaving. Deze claims zijn misleidend. Er is geen sprake van een erkende behandeling zoals die binnen de reguliere geestelijke gezondheidszorg wordt toegepast. Buiten een gecontroleerde setting ontbreekt vaak screening, begeleiding en nazorg, wat risico’s met zich meebrengt, vooral voor kwetsbare mensen.
Literatuur
- Daws, R.E., Timmermann, C., Giribaldi, B. et al. Increased global integration in the brain after psilocybin therapy for depression. Nat Med 28, 844–851 (2022). https://doi.org/10.1038/s41591-022-01744-z
- Gukasyan N, Davis AK, Barrett FS, Cosimano MP, Sepeda ND, Johnson MW, Griffiths RR. Efficacy and safety of psilocybin-assisted treatment for major depressive disorder: Prospective 12-month follow-up. J Psychopharmacol. 2022 Feb;36(2):151-158. doi: 10.1177/02698811211073759. PMID: 35166158; PMCID: PMC8864328.
- Yerubandi A, Thomas JE, Bhuiya NMMA, et al. Acute Adverse Effects of Therapeutic Doses of Psilocybin: A Systematic Review and Meta-Analysis. JAMA Netw Open. 2024 Apr 1;7(4):e245960. doi: 10.1001/jamanetworkopen.2024.5960.
- KRO-NCRV Pointer (2024). Experts uiten zorgen over drugstherapieën.
- Trimbos-instituut. Drugsinfo: paddo’s en truffels.