Persoonlijkheidsstoornissen in cluster C worden traditioneel gekenmerkt door angst, onzekerheid, geremdheid en een sterke gevoeligheid voor afwijzing, verlies van controle of afhankelijkheid. Mensen met deze vormen van persoonlijkheidsproblematiek proberen spanning vaak te reguleren door vermijding, overaanpassing, controle of het zoeken van houvast en bevestiging.
Aan de buitenkant lijken mensen met cluster C-problematiek soms redelijk aangepast te functioneren, maar van binnen kunnen zij veel last hebben van angst, schaamte, twijfel, perfectionisme of een diep gevoel tekort te schieten. Daardoor kunnen relaties, werk, studie en het dagelijks leven toch sterk worden beperkt. Wat deze stoornissen met elkaar gemeen hebben, is niet zozeer dramatiek of impulsiviteit, maar juist een patroon van remming, zelfbescherming en moeite om vrij en stevig in contact met zichzelf en anderen te staan.
De behandeling bestaat meestal uit psychotherapie, vaak in een poliklinische setting, en richt zich op het verminderen van vermijding, het versterken van zelfgevoel en autonomie, en het veranderen van hardnekkige patronen in denken, voelen en relaties. Afhankelijk van de ernst en complexiteit kan ook intensievere behandeling aangewezen zijn.
Literatuur
- American Psychiatric Association. (2022). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5th ed., text rev.; DSM-5-TR). American Psychiatric Association Publishing.
- Bamelis LLM, Evers SMAA, Spinhoven P & Arntz A. (2014). Results of a multicenter randomized controlled trial of schema therapy for personality disorders. American Journal of Psychiatry, 171(3), 305–322.
- Bateman AW & Fonagy P. (2016). Mentalization-based treatment for personality disorders: A practical guide. Oxford University Press.
- Beck AT Davis DD & Freeman A. (2015). Cognitive therapy of personality disorders (3rd ed.). Guilford Press.
- National Institute for Health and Care Excellence. (2009/updated). Personality disorders: borderline and antisocial personality disorders. NICE.
- Richtlijn persoonlijkheidsstoornissen
- Zorgstaandaard persoonlijkheidsstoornissen