De eetbuistoornis, internationaal bekend als binge eating disorder (BED), is een eetstoornis die wordt gekenmerkt door terugkerende episoden van ongecontroleerde eetbuien. Tijdens zo’n eetbui wordt in korte tijd een duidelijk grotere hoeveelheid voedsel gegeten dan de meeste mensen onder vergelijkbare omstandigheden zouden doen, waarbij het gevoel van controle volledig ontbreekt. In tegenstelling tot boulimia nervosa volgen er geen vormen van compensatiegedrag zoals purgeren, laxeren of excessief bewegen. BED komt voor op elke leeftijd en wordt steeds vaker vastgesteld bij kinderen en adolescenten. Het is een aandoening met een aanzienlijke ziektelast en een sterke invloed op het dagelijks functioneren. De stoornis hangt samen met een verhoogd risico op gewichtstoename en obesitas, maar kan ook voorkomen bij mensen met een normaal gewicht. De kern is niet het gewicht zelf, maar het verlies van controle over eten en de emotionele gevolgen hiervan.
Symptomen
Mensen met BED ervaren een terugkerend patroon van eten dat wordt gedreven door een combinatie van biologische kwetsbaarheid, emotionele ontregeling en leerervaringen. De eetbuien gaan vaak gepaard met schaamte, somberheid of zelfverwijt, waardoor patiënten geneigd zijn eetgedrag te verbergen. Voor veel mensen is de eetbui een manier om spanning, leegte of overweldigende emoties tijdelijk te dempen. Hierdoor ontstaat een vicieuze cirkel van ontregeling, eetdrang, verlies van controle en opnieuw schuldgevoelens. Naast het eetgedrag kunnen slaapproblemen, prikkelbaarheid, vermoeidheid en een ontregeld dag-nachtritme op de voorgrond staan. Veel patiënten beschrijven periodes van streng lijnen of structureel overslaan van maaltijden, wat de kans op eetbuien juist verder vergroot. De stoornis heeft invloed op sociale contacten, werkprestaties en lichaamsbeleving, en kan leiden tot terugtrekgedrag uit schaamte.
Comorbiditeit
Een groot deel van de mensen met BED heeft ook andere psychische klachten zoals ernstige depressie, suïcidaliteit of actief middelenmisbruik. ADHD wordt opvallend vaak gezien; impulsiviteitsproblemen kunnen het risico op eetbuien vergroten. Traumagerelateerde klachten, met name PTSS, kunnen eetbuien aanjagen doordat spanning, intrusies en hyperarousal de behoefte aan onmiddellijke emotionele demping vergroten.
Prevalentie
De eetbuistoornis is de meest voorkomende eetstoornis; 2,8% van alle vrouwen en 1% van alle mannen voldoet ergens in het leven aan de criteria voor BED. Ter vergelijking: bij anorexia nervosa en boulimia nervosa is dit respectievelijk 1,4% en 1,9% voor vrouwen en 0,2% en 0,6% voor mannen. (Galmiche et al., 2019)
Literatuur
- DSM-5 - Nederlandse vertaling
American Psychiatric Association
Uitgeverij Boom (2014) - Galmiche, M., Déchelotte, P., Lambert, G., & Tavolacci, M. P. (2019).
Prevalence of eating disorders over the 2000–2018 period: a systematic literature review.
American Journal of Clinical Nutrition, 109, 1402–1413. - Zorgstandaard Eetstoornissen: Eetbuistoornis (2025).