Sommige medicijnen kunnen angstklachten veroorzaken of verergeren. Het kan gaan om innerlijke onrust, gespannenheid, paniekklachten, agitatie, slapeloosheid of een gevoel van opgejaagdheid. Vooral het ontstaan van klachten kort na start, dosisverhoging of afbouw van medicatie kan wijzen op een verband met een geneesmiddel. Angstklachten worden daarnaast regelmatig versterkt door lichamelijke bijwerkingen zoals hartkloppingen, tremor, benauwdheid of duizeligheid.
Antidepressiva
Bij de start van antidepressiva, vooral SSRI’s en SNRI’s, kunnen tijdelijk meer angst, onrust of agitatie optreden. Dit wordt soms gezien bij paniekstoornissen of angststoornissen, maar kan ook voorkomen bij behandeling van depressie. Goede uitleg en geleidelijke opbouw kunnen helpen deze beginfase beter te verdragen.
Antimalariamiddelen
Vooral mefloquine staat bekend om psychiatrische bijwerkingen, waaronder angst, paniekklachten, achterdocht, nachtmerries en dissociatieve verschijnselen. Bij mensen met psychiatrische kwetsbaarheid wordt terughoudendheid geadviseerd.
Benzodiazepinen
Benzodiazepinen worden juist voorgeschreven tegen angstklachten, maar kunnen paradoxale reacties veroorzaken, zoals agitatie, prikkelbaarheid en ontremming. Daarnaast kunnen tijdens afbouw of onttrekking rebound-angst en paniekklachten optreden, vooral na langdurig gebruik of snelle dosisverlaging.
Corticosteroïden
Corticosteroïden zoals prednison kunnen uiteenlopende psychiatrische bijwerkingen geven, waaronder angst, prikkelbaarheid, slapeloosheid en agitatie. Bij hogere doseringen neemt het risico toe. Sommige patiënten ervaren daarnaast paniekachtige klachten of een gevoel van sterke innerlijke onrust.
Fluoroquinolonen
Fluoroquinolon-antibiotica, zoals ciprofloxacine en levofloxacine, worden in verband gebracht met neuropsychiatrische bijwerkingen, waaronder angst, agitatie, slapeloosheid, verwardheid en soms psychotische klachten. Geneesmiddelenautoriteiten hebben hiervoor waarschuwingen afgegeven.
Montelukast
Montelukast, gebruikt bij astma en allergische rhinitis, is in verband gebracht met neuropsychiatrische bijwerkingen zoals angst, prikkelbaarheid, slaapproblemen, nachtmerries en somberheid. Internationale geneesmiddelenautoriteiten hebben hiervoor waarschuwingen afgegeven.
Psychostimulantia
Psychostimulantia, zoals methylfenidaat en dexamfetamine, kunnen angstklachten versterken of uitlokken, vooral bij hogere doseringen of bij patiënten die gevoelig zijn voor spanning of paniekklachten. Soms ontstaat ook een gevoel van opgejaagdheid of lichamelijke hyperactivatie.
Schildklierhormonen
Een te hoge dosering schildklierhormoon kan leiden tot klachten die lijken op een angststoornis, zoals nervositeit, hartkloppingen, slapeloosheid, prikkelbaarheid en gejaagdheid.
Literatuur
- Celano CM, Freudenreich O, Fernandez-Robles C, et al. Depressogenic effects of medications: a review. Dialogues Clin Neurosci. 2011;13(1):109-125.
- European Medicines Agency. Disabling and potentially permanent side effects lead to suspension or restrictions of quinolone and fluoroquinolone antibiotics. EMA veiligheidsinformatie fluoroquinolonen
- FDA. FDA requires boxed warning about serious mental health side effects for montelukast. 2020. FDA veiligheidswaarschuwing montelukast
- GoodRx Health. Medications that can cause hallucinations and psychiatric symptoms. Overzicht neuropsychiatrische medicatiebijwerkingen