Hulpgids

De gids voor de geestelijke gezondheidszorg

Cannabis

Wat is cannabis?

Cannabis Sativa (kortweg cannabis) is de Latijnse naam voor de plant hennep. Als je de vrouwelijke bloemtoppen droogt en verkruimelt, krijg je (groenbruine) marihuana (weed of wiet). Als je de hars van de plant tot blokken of plakjes perst, krijg je (lichtbruine tot zwarte) hasj. Via een speciale bewerking kan een sterk geconcentreerde stof uit de plant worden gemaakt: hasj-olie. Het bestanddeel waar het om gaat, wordt THC (delta-9-tetrahydrocannabinol) genoemd. Hoe warmer het klimaat waarin de hennep groeit, hoe meer THC er in zit. Marihuana en hasj zijn softdrugs, hasjolie valt onder de harddrugs. Het kweken van weedplanten en het bezitten van hasj of weed is altijd strafbaar, ook al gaat het om kleine hoeveelheden. In de praktijk bestaat er echter geen actief opsporingsbeleid wanneer iemand voor eigen gebruik maximaal 5 planten kweekt of maximaal 30 gram hasj of weed in bezit heeft. (NB koffieshops mogen per dag niet meer dan 5 gram tegelijk aan één klant verkopen). Het niet actief opsporen en vervolgen wordt ook wel 'gedogen' genoemd. Minderjarigen bij wie bovengenoemde strafbare feiten worden geconstateerd, krijgen een proces-verbaal. Politie en justitie geven prioriteit aan het opsporen en vervolgen van de kweek, de handel en het bezit van grotere hoeveelheden. Daarop staan ook aanzienlijk zwaardere straffen. Hennep is in het grootste deel van de wereld is het een heel gewone plant. De vezels ervan worden al 12.000 jaar gebruikt voor het maken van touw en kleding. Hennep wordt door boeren wel aangeplant als windscherm. Circa 5000 jaar geleden werd in China ontdekt dat de plant ook een geneeskrachtige werking heeft. Ook nu nog wordt THC medisch toegepast, bijvoorbeeld om de bijwerkingen van chemotherapie tegen te gaan.

Psychische effecten

THC versterkt de stemming; een sombere stemming wordt verdiept, een gelukkige verhoogd ('high'). De waarneming wordt verbreed: kleuren worden intenser ervaren, muziek wordt intenser beleefd. Het gevoel voor ruimte en tijd verandert, gebruikers hebben vaak de indruk dat de tijd langzaam gaat, als gevolg waarvan allerlei dingen eeuwig lijken te duren. Hiermee gepaard gaat een relatief onvermogen, pas beleefde dingen in het geheugen vast te houden, als gevolg waarvan iemand onder invloed van de drug vaak halverwege een zin niet meer weet wat hij eigenlijk wilde gaan zeggen en er zich dan maar van afmaakt met het karakteristieke 'weet je wel?'. De eetlust wordt gestimuleerd ('vreetkick'), het eten smaakt anders, beter. Gebruikers kunnen, zonder dat er aanleiding toe bestaat, de slappe lach krijgen ('lachkick').

Lichamelijke effecten

Verslapping van de spieren, waardoor armen en benen zwaar en loom aanvoelen ('stoned'). De mond is droog, de ogen rood, pupillen wijd en hartslag versneld.

Gebruik

Hasj en weed worden meestal vermengd met tabak en met één of meer vloeitjes tot een sjekkie gerold ('stickie' of 'joint') en gerookt ('blowen'). Sommigen verwerken het in eten, meestal een taart ('space-cake'). De dosering in eten is moeilijk en kan te hoog uitvallen.
Een stickie of joint werkt al na een paar minuten, twee tot vier uur later is het effect weg. Hasj en weed in het eten begint vaak pas na een uur te werken.

Voorkomen

Van de 12/13 jarigen heeft 6% ooit hasj of weed geprobeerd. Dit percentage neemt toe met de leeftijd: bij de 16/17 jarigen is dit 34%. De meeste jongeren gebruiken dit middel maar één of een paar keer. Een kleinere groep blijft vaker gebruiken. Het zijn veel vaker jongens dan meisjes die blowen. In de groep scholieren van 12 jaar en ouder heeft 14% van de jongens en 8% van de meisjes kortgeleden nog hasj of weed gebruikt.
Verder komt gebruik van hasj en weed voor onder alle leeftijdsgroepen, rangen en standen. De schatting omtrent het aantal gebruikers in Nederland varieert van 300.000 tot 600.000.

Afhankelijkheid

Ontwenningsversachijnelen onstaan (lichamelijke afhankelijkheid) ontstaan na langdurig, intensief gebruik van meerdere grammen per dag. Klachten kunnen zijn: verminderde eetlust, onrust, slapeloosheid, verhoogde prikkelbaarheid en heftige angst. De gebruiker heeft niet steeds meer nodig om hetzelfde effect te bereiken (tolerantie), het gebruik leidt niet automatisch tot een behoefte aan zwaardere drugs. Bij een deel van de gebruikers treedt geestelijke afhankelijkheid op, met name bij degenen die vaak gebruiken (bijvoorbeeld elke dag). Dit geldt nog sterker wanneer gebruikt wordt om de werkelijkheid te ontvluchten, bijvoorbeeld uit verveling of gebrek aan toekomstperspectief.

Schadelijkheid

De intoxicatie met een te hoge dosis cannabis verloopt meestal mild, maar kan ook ernstige vormen aannemen ('flippen'). Psychische symptomen kunnen bestaan uit: neerslachtigheid, angst, rusteloosheid, paranoïdie, auditieve hallucinaties en verwardheid. Fysieke klachten zijn vooral: tremor, versnelde pols, duizeligheid, hoofdpijn en misselijkheid. THC vermindert het concentratievermogen, het reactievermogen en het korte termijn geheugen. Logisch nadenken wordt moeilijker, de draad van een gesprek wordt uit het oog verloren. Deelname aan het verkeer onder invloed van THC is gevaarlijk en daarom verboden. Psychiatrische problematiek (met name psychoses en depressies) kan verergeren of (bij diegene die er aanleg voor hebben) voor het eerst ontstaan (lees meer).
De effecten van alcohol worden versterkt, autorijden onder invloed is daarom zeer gevaarlijk. De rook, die doorgaans diep geïnhaleerd en lang in de longen vastgehouden wordt, bevat meer kankerverwekkende stoffen dan die van alleen tabak. Op langere termijn kan hierdoor schade optreden aan de luchtwegen. THC is aangetoond in moedermelk. Voor hasj en weed geldt hetzelfde als voor alcohol, tabak en andere drugs: gebruik tijdens de zwangerschap en borstvoeding is af te raden. Een mogelijk effect van langdurig en intensief gebruik is een verminderde vruchtbaarheid. Na stoppen met gebruik herstelt dit zich. Langdurig en zwaar gebruik van cannabis verandert de dopamine afgifte in het striatum, hetgeen een negatieve invloed heeft op het cognitief functioneren (Giessen, Deficits in striatal dopamine release in cannabis dependence, Molecular Psychiatry, 2016). Eerder was de verlaagde dopamine afgifte al bij andere verslavende middelen vastgesteld, maar nog niet bij cannabisgebruik alleen. Deze studie stelde vast dat er bij de groep langdurig cannabisgebruikers minder dopamine in het striatum wordt afgegeven dan bij de controlegroep. Daarnaast werd er een verband vastgesteld tussen verminderde dopamine afgifte in het striatum en impulsiviteit en depressieve kenmerken. De cannabis verslaafden waren impulsiever en depressiever dan de controlegroep; hoe impulsiever en depressiever ze waren, hoe lager de dopamine afgifte.
THC, CBD en gezondheidseffecten van wiet en hasj

Cannabis en antidepressiva

Het metabolisme van THC kan door fluvoxamine geremd worden via het leverenzym CYP2C9, door andere antidepressiva waarschijnlijk niet. Voorts zijn er enkele gevalsbeschrijvingen zoals een manie ten gevolge van de combinatie marihuana met fluoxetine en een sinustachycardie (verhoogde hartfrequentie, gestuurd door de sinusknoop) ten gevolge van de combinatie marihuana met nortriptyline.

Medicinale cannabis

De medicinale vorm van cannabis wordt verkregen door de kweek van hennepplanten onder streng gecontroleerde omstandigheden. Hierdoor wortd een zo constant mogelijke kwaliteit verkregen die in twee sterkten (Bedrocan: 18% dronabinol en 0,8% cannabidiol & Bedrobinol 13% dronabinol en 0,2% cannabidiol) via de reguliere apotheek verkrijgbaar zijn in verpakkingen van 5 mg.  De indicaties zijn:
• pijn en spierkrampen bij MS
• misselijkheid, braken, anorexie en vermagering bij kanker, HIV/AIDS
• neurogene pijn
• syndroom van Gilles de la Tourette

Nederlandstalige links

Klik hier voor Nederlandstalige links

Praktijk uitgelicht

Praktijk Querido

Dhr. Bram Querido

Praktijk inschrijven

Ook uw praktijk geplaatst op de Hulpgids? U kunt zich aanmelden door het inschrijfformulier in te vullen en daarna op de knop "versturen" te klikken. Uw gegevens worden binnen 5 werkdagen na ontvangst kosteloos door Hulpgids.nl verwerkt en gepubliceerd. inschrijven ›