Hulpgids

De gids voor de geestelijke gezondheidszorg

PTSS - behandeling

Informatie

In de Wet op de Geneeskundige Behandelingsovereenkomst (WGBO) is ondermeer het recht op informatie vastgelegd. De patiënt heeft recht op informatie in begrijpelijke taal, over zijn of haar ziekte, de behandeling, de gevolgen en risico's van die behandeling en over eventuele alternatieve behandelingen. De zorgverlener is verplicht de patiënt deze informatie te verschaffen.

E-health 

In de Multidisciplinaire richtlijn (MDR) angststoornissen is het advies dat e-health een plaats heeft in de behandeling van mensen met stressklachten ten gevolge van psychotrauma. 

Psychologische interventies

Traumagerichte psychotherapie is de eerste keus bij de benadeling van PTSS. De International Society for Traumatic Stress Studies (ISTSS) heeft verschillende behandelingen beoordeeld aan de hand van zeven criteria. De beoordeling loopt van A (bewijs is gebaseerd op gerandomiseerd, goed gecontroleerd onderzoek bij individuen met PTSS) tot F (bewijs is gebaseerd op recent ontwikkelde behandelvormen die niet zijn onderworpen aan klinische of wetenschappelijk toetsing). Volgens de richtlijnen van de ISTSS zijn momenteel cognitieve gedragstherapie, met name imaginaire exposure (A beoordeling) en EMDR (A/B beoordeling) eerste keus bij de behandeling van PTSS. Maar ook narratieve (exposure-)(psycho)therapie (NET) en de in Nederland ontwikkelde Korte Eclectische Psychotherapie) hebben een grotere invloed op het verminderen van symptomen van PTSS dan medicatie alleen.

Medicatie

Psychotherapie is de behandeling van eerste keus, er is weinig bewijs voor de effectiviteit van farmacotherapie. Medicatie kan wel zinvol zijn bij de behandeling van symptomen en symptoomgroepen zoals intrusies (zoals nachtmerries en herbelevingen), vermijding, negatieve veranderingen in cognities en stemming; veranderingen in arousal en reactiviteit (bijvoorbeeld prikkelbaarheid, slaapproblemen, concentratieproblemen).. 

  • Golden hours
    Soms is het mogelijk een acute stressreactie te voorkomen of verergering te verminderen met . De eerste zes uur na een trauma worden de golden hours gemoemd omdat dit de periode is waarin de kans het grootst lijkt dat succesvol ingegrepen kan worden in de opslag van de traumatische herinnering (Vermetten, 2014). Verschillende middelen ziijn onderzocht zoals hydrocortison en morfine, maar medicatie wordt nog niet geadviseerd in deze periode (Vermetten, 2017).
  • Antidepressiva
    SSRI's zijn in de medicamenteuze behandeling eerste keus in de MDR. In diverse onderzoeken is de effectiviteit van fluoxetine, sertraline, paroxetine en fluvoxamine bij PTSS aangetoond. 
    In de richtlijnen van de National Institute for Cilinical Excellence (NICE,2005) is er maar zeer beperkt plaats voor antidepressiva bij de behandeling van PTSS. Hoewel paroxetine en sertraline in de VS geregistreerd zijn voor de behandeling van PTSS, blijkt uit de richtlijnen van NICE dat voor paroxetine geen beslissend bewijs is voor een signifiant verschil in effect ten opzichte van placebo en dat voor sertraline het onwaarschijnlijk is dat het een signifiant verschil in effect heeft ten opzichte van placebo. Mirtazapine heeft wel een signifiant verschil in effect in vergelijking met placebo (mogelijk door het blokkeren van 5HT-2 receptoren is er een gunstig effect op nachtmerries). 
  • Anticonvulsiva
    Topiramaat en lamotrigine hebben geen plek in de MDR. Topiramaat wordt in de richtlijn voor PTSS van de American Psychiatric Association genoemd als een middel dat mogelijk gebruikt kan worden voor de behandeling van de kernsymptomen: nachtmerries en herbelevingen. De dosering moet individueel bepaald worden en varieërt van 25 tot tweemaal daags 125 mg. Topiramaat lijkt voor de kernsymptomen effectiever te zijn dan een behandeling met ssri’s, en de effecten zijn ook veel sneller merkbaar (Aalbersberg, 2006). Topiramaat is geen eerstekeusmiddel maar heeft een indicatie bij patiënten die niet in aanmerking komen voor een SSRI of die geen effect laten zien op een SSRI. Topiramaat kan ook goed gebruikt worden als additie bij een SSRI of bij het terugdringen van alcoholabusus bij mensen met een geschiedenis van misbruik.
  • Antipsychotica
    De (atypische) antipsychotica zijn bij kleine patiëntengroepen met PTSS onderzocht en effectief gebleken. Het advies in de MDR is dat ze kunnen worden ingezet, als monotherapie of augmentatietherapie, bij „combat gerelateerde PTSS met symptomen van hyperarousal, of wanneer intrusie op de voorgrond staat, wanneer eerdere behandeling met een antidepressivum onvoldoende effectief gebleken is. Vermetten raadt in een overzichtsartkel monotherapie met een (nieuw) antipsychoticum af en vindt ook geen bewijs voor additie aan een SSRI (Vermetten, 2017).
  • Overige
    Prazosine en alfuzosine (alfablokkers) zijn effectief bij de behandeling nachtmerriesdoor een blokkade van noradrenaline (Vermetten, 2017).
  • Benzodiazepinen
    Deze medicijnen worden niet aanbevolen bij de behandeling van PTSS

Bron

  • Vermetten E, Zhohar G,  Krugers HJ
    Pharmacotherapy in the aftermath of trauma; opportunities in the 'golden hours'.
    Curr Psychiatry Rep 2014 Jul;16(7):455.
  • Vermetten E
    Stand van zaken van de farmacotherapie voor ptss
    Psyfar 2017 18-25
  • NICE
    The Management of PTSD in adults and children in primary and secondary care
    Clinical guideline 26, March 2005
    http://www.nice.org.uk/CG026niceguideline
  • Foa EB, Keane TM, Friedman MJ
    Effective treatments for PTSD: Practice guidelines from the International Society for Traumatic Stress Studies. 
    London: (2000) Guilford
  • Aalbersberg CF, Mulder JMV 
    Topiramaat bij de posttraumatische stressstoornis
    Tijdschrift voor Psychiatrie 48 (2006) 6: 487-491
  • Vermetten E
    Stand van zaken van de farmacotherapie voor PTSS
    Psyfar (2017) 3: 16-22

 

 

Praktijk uitgelicht

Praktijk Querido

Dhr. Bram Querido

Praktijk inschrijven

Ook uw praktijk geplaatst op de Hulpgids? U kunt zich aanmelden door het inschrijfformulier in te vullen en daarna op de knop "versturen" te klikken. Uw gegevens worden binnen 5 werkdagen na ontvangst kosteloos door Hulpgids.nl verwerkt en gepubliceerd. inschrijven ›