Hulpgids

De gids voor de geestelijke gezondheidszorg

OCS - behandeling II

Inleiding

Een expert op het gebied van OCD is Lee Baer, hij heeft een aantal goede boeken over die ziekte geschreven. Obsessies hebben vaak een seksuele, religieuze of gewelddadige inhoud. De dwanggedachtes spelen een paradoxaal spel met je, en draaien rondom taboes, weerzin, angst en schaamte. Het is juist omdat je de gedachte _niet_ wilt hebben, dat deze hardnekkig terugkeert. Een bekend voorbeeld is de test van: probeer een tijdje lang niet aan witte ijsberen te denken. Dan ga je juist wel aan witte ijsberen denken. Zo werkt dat ongeveer ook met OCD.

Intrusies

De 'behavioristische' cq cognitieve theorie die vaak op dit soort klachten wordt toegepast zegt dat je door iets niet te willen denken, er feitelijk aandacht aan besteedt. Doordat je er aandacht aan besteedt, versterk je daardoor de associaties met dat onderwerp in je hersens. Je hersens zijn constant actief, en gooien zo nu en dan willekeurige associaties omhoog. Deze worden 'intrusies' genoemd. Hoe meer je de associaties met een bepaald onderwerp versterkt, hoe meer je hersens hierover gedachtes zullen genereren. Vooral ook als deze gedachtes een emotionele lading hebben, dat versterkt nog eens de bindingen.

Toelaten i.p.v. onderdrukken

De 'truc' om er van af te komen is om gedachtes gewoon toe te laten. Zolang je ze actief probeert weg te drukken, versterk je ze alleen maar. Als je jezelf aan kunt leren om te denken van: "dan denk ik maar dat ik homo ben, so what?", dan ben je al een aardig eind op weg naar genezing. Probeer een beetje 'Zen' te denken. Het zijn maar stomme gedachtes, ze doen er niet echt toe. Als je geen aandacht besteed aan dingen, ze 'gewoon' negeert, zakken ze op een gegeven moment vanzelf weer naar de bodem.

Vicieuze cirkel

Helaas gaat dat allemaal niet zo makkelijk, omdat door de obsessie de gedachtes vaak levensgroot zijn geworden en voor jou persoonlijk een bedreigende inhoud hebben. Ook is het natuurlijk zo dat maar een klein deel van de bevolking (ongeveer 1%) lijdt aan OCD en de rest niet. OCD'ers missen als het ware een 'schouderophaalknopje' in hun brein, en zijn daarom bevattelijk voor dit soort vicieuze cirkels. En tot slot zullen veel OCD'ers deze 'truc' al geprobeerd hebben en tot de conclusie zijn gekomen dat het niet werkt. Maar geef de moed nog niet op! Het werkt namelijk alleen als je het op een bepaalde manier doet, er komt een bepaalde techniek bij kijken die je kunt leren.

Exposure met responspreventie

Een vrij effectieve therapie om beter om te kunnen gaan met obsessies is 'exposure met responspreventie'. Je kunt leren om de gedachtes te verdragen en ze te negeren. Er wordt gewerkt met kleine, haalbare stappen. Het is net als leren fietsen: dat doe je ook eerst met zijwieltjes. OCD'ers zijn nog wel eens perfectionisten die hoge doelen voor zichzelf stellen. Dat is bij exposure juist niet de bedoeling. Eerst maar eens een kleine angst overwinnen en dan een wat grotere. Je stuurt dat proces zelf, waarmee de kans op succes ook veel groter is. En niets werkt zo genezend als succes! Bij veel mensen werkt het heel goed, maar niet bij iedereen.

Terugval

OCD heeft na verloop van een paar jaar de neiging opnieuw in te sluipen. Je moet dus ook na je therapie alert blijven en een zekere discipline aan de dag leggen om geen nieuwe obsessies te ontwikkelen. Het kan zinvol zijn om na een aantal jaren opnieuw een exposure behandeling te doen en ook zo'n herhaalkuur kan weer veel opleveren.

Cognitieve gedragstherapie

Deze therapie wordt vaak gegeven in combinatie met 'cognitieve gedragstherapie'. Dit houdt meestal in dat je je gedachtes nader onder de loep neemt en kijkt of je ze kunt relativeren. Typisch bij OCD is dat je heel goed weet dat je gedachtes onzin zijn. Het probleem zit hem er in dat je moet leren om ook naar deze rationele overtuiging te leven. Dapper zijn is dapper doen! Als je leeft volgens je rationele overtuigingen, zal je gevoel na een tijdje zich ook in gaan stellen op deze nieuwe situatie. Door naar je irrationele gedachtes te handelen, versterk je verkeerde overtuigingen. Door er niet naar te handelen, verbreek je deze lus. Je emoties 'kijken' als het ware niet zozeer naar wat je denkt, maar naar wat je doet. Dat is ook een kwestie van het lang genoeg volhouden, de tijd nemen om aan een nieuwe structuur te wennen.
De emotionele ziel begrijpt geen rationele argumenten wanneer ze worden uitgesproken in mensentaal, maar richt zich naar wat ze waarneemt in je feitelijke doen en laten. Je kunt emoties niet voor de gek houden, het gaat er om wat je doet, wat er in de zichtbare realiteit gebeurt. Dat is althans een onderliggend idee van CGT, en voor een deel werkt dat ook zo in de praktijk. Zo lang je tot aan je grenzen gaat, maar niet er overheen, kun je gedragsveranderingen zelf sturen.


Referentie

Giuseppe - forum Hulpgids

Praktijk uitgelicht

Praktijk Querido

Dhr. Bram Querido

Praktijk inschrijven

Ook uw praktijk geplaatst op de Hulpgids? U kunt zich aanmelden door het inschrijfformulier in te vullen en daarna op de knop "versturen" te klikken. Uw gegevens worden binnen 5 werkdagen na ontvangst kosteloos door Hulpgids.nl verwerkt en gepubliceerd. inschrijven ›