Hulpgids

De gids voor de geestelijke gezondheidszorg

Behandeling OCS

Inleiding

Onderzoek heeft uitgewezen dat de combinatie van medicatie en cognitieve gedragstherapie de beste resultaten bij de behandeling van OCS geeft.

Informatie

In de Wet op de Geneeskundige Behandelingsovereenkomst (WGBO) is ondermeer het recht op informatie vastgelegd. De patiënt heeft recht op informatie in begrijpelijke taal, over zijn of haar ziekte, de behandeling, de gevolgen en risico's van die behandeling en over eventuele alternatieve behandelingen. De zorgverlener is verplicht de patiënt deze informatie te verschaffen.

Medicatie

Enige jaren geleden is door de Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie (NVvP) een richtlijn opgesteld voor de farmacotherapeutische behandeling van OCS. Bij het opstellen van deze richtlijn is een onderscheid gemaakt tussen de behandeling van ongecompliceerde OCS en OCS met tics. Deze indeling was vooral gebaseerd op het feit dat men destijds dacht dat de toevoeging van een antipsychoticum aan een antidepressivum alleen een positief had bij de OCS met tics. Inmiddels zijn er twee onderzoeken gepubliceerd die ook een positief effect aan hebben getoond voor de toevoeging van een modern antipsychoticum bij een ongecompliceerde OCS. De indeling is dus niet echt zinvol meer, wel is de aanwezigheid van tics (net als de aanwezigheid van een persoonlijkheidsstoornis en het niet inzien van de onredelijkheid van de inhoud van de obsessies) een voorspeller van een minder gunstige respons op behandeling.
Bij de behandeling van OCS wordt gestart met een SSRI (in twee- tot driemaal zo hoge dosering als bij een depressie) hetgeen bij onvoldoende effect gecombineerd kan worden met een modern antipsychoticum. Bij onvoldoende respons kan een andere SSRI gekozen worden of clomipramine. Soms wordt (tijdelijk) een benzodiazepine voorgeschreven tegen de angst.
Gemiddeld reageert 50% van de patiënten op de medicatie. Het maximale effect (een afname van 35-40% van de klachten) wordt meestal pas na drie maanden bereikt. Ongeveer 20% van de patiënten die in eerste instantie niet of onvoldoende reageren op één SSRI, heeft alsnog effect van een tweede SSRI. Een groot deel van de patiënten heeft een terugval als de medicatie wordt gestaakt, medicatie is minder effectief als de patiënt deze opnieuw gaat gebruiken. Uit een nadere beschouwing van een aantal onderzoeken komt naar voren dat de kans op respons met een antipsychoticum gemiddeld 3x zo groot is als met placebo. Het ging om onderzoeken van 4 tot 8 weken (één van 16 weken). De gebruikte antidepressiva waren SSRI's of clomipramine. Het bleek dat respons niet samenhing met de aanwezigheid van tics, zoals eerder gedacht werd. Verder duurt het soms lang voor effect wordt gezien en daarom bevelen de auteurs aan ten minste 8 weken te behandelen voor een conclusie over effectiviteit wordt getrokken. De auteurs bevelen risperidon als eerste keus aan en haloperidol als tweede keus, allebei rond de 2-3 mg per dag bij de gemiddelde patiënt en bij patiënten met tics misschien hogere doses. Naar schatting 10-15% van de patiënten heeft geen enkele baat bij medicijnen.
NMDAR-antagonisten

Psychotherapie

Cognitieve therapie (CT)
Aangezien cognities (gedachten) vermoedelijk een belangrijke rol spelen in het onderhouden van dwanghandelingen, lijkt CT bij uitstek geschikt bij de behandeling van dwangstoornissen. CT richt zich fouten in het denkproces zelf. Zoals fouten in perceptie, verkeerde conclusies trekken, zwart/wit denken etc. De wordt patiënt uitgedaagd zijn ideeën in de praktijk op realiteit te onderzoeken. Bijvoorbeeld bij schoonmaakdwang de niet realistische gedachten over de mogelijkheid van besmetting en bij controledwang de niet realistische gedachten dat een ongeluk kan gebeuren.
Gedragstherapie
Gedragstherapie richt zich vrijwel steeds primair op het dwanggedrag zelf door responspreventie ( verhinderen van het uitvoeren van de dwanghandeling) en exposure in vivo (angstwekkende situatie ondergaan). Herhaling van deze procedure leidt na enige tijd tot uitdoving van de angst. De effecten van gedragstherapie zijn overtuigend aangetoond.
Exposure met responspreventie

Operatie

Klik hier voor informatie over neurochirurgische ingrepen bij OCS


Bron
Balkom ALJM van, Vliet IM van, Emmelkamp PMG, Bockting CLH, Spijker J, Hermens MLM, Meeuwissen JAC
MDR angststoornissen (3e revisie, 2013)

Praktijk uitgelicht

Praktijk Querido

Dhr. Bram Querido

Praktijk inschrijven

Ook uw praktijk geplaatst op de Hulpgids? U kunt zich aanmelden door het inschrijfformulier in te vullen en daarna op de knop "versturen" te klikken. Uw gegevens worden binnen 5 werkdagen na ontvangst kosteloos door Hulpgids.nl verwerkt en gepubliceerd. inschrijven ›