Hulpgids

De gids voor de geestelijke gezondheidszorg

Depressie met atypische kenmerken

Inleiding

Een atypische depressie is een vorm van depressie met relatief milde symptomatologie en zogenaamde omgekeerde vitale kenmerken: vergrote eetlust, vergrote behoefte aan slaap, dodelijke lichamelijke vermoeidheid en reactieve stemming(dat wil zeggen de stemming klaart op in reactie op feitelijke of potentieel positieve gebeurtenissen). Een atypische depressie reageert slecht op klassieke antidepressiva, maar reageren goed op NSM.

DSM-IV-TR criteria atypische kenmerken

Klik hier voor uitleg DSM
De specificatie depressie met atypische kenmerken kan gebruikt worden als deze kenmerken op de voorgrond staan tijdens de laatste twee weken van een depressieve episode van een depressieve stoornis of van een bipolaire I of II stoornis, als de depressieve episode de laatste stemmingsepisode is, of als deze kenmerken op de voorgrond staan tijdens de laatste twee jaar van een dysthyme stoornis.
A. Reactiviteit van de stemming
B. Twee (of meer) van de volgende kenmerken:
(1) significante gewichtstoename of toegenomen eetlust
(2) hypersomnia
(3) dodelijke moeheid (bijvoorbeeld gevoel alsof armen en benen loodzwaar zijn)
(4) langdurig aanwezig patroon van overgevoeligheid voor intermenselijke afwijzing (niet beperkt tot de episodes van de stemmingsstoornis) wat leidt tot significante sociale of beroepsmatige beperkingen
C. In dezelfde episode wordt niet voldaan aan de criteria voor een "met melancholische (vitale) kenmerken" of "met katatone kenmerken".


Onderverdeling

Er zijn minstens twee soorten atypische depressie.

•V-type 

Vegetatieve verschijnselen: hypersomnie (overmatige slaap en slaperigheid), hyperfagie (overmatige eetlust), lethargie (dodelijke moeheid) en een omgekeerde dagschommeling (naarmate de dag vordert, verslechtert de stemming)

•A-type 

Gegeneraliseerde angst, paniekaanvallen en/of fobische symptomen

Onderzoek atypische kenmerken

Inleiding
Het centrale kenmerk is de reactiviteit van de stemming. Het bestaansrecht van de diagnose wordt vooral ontleend aan de specifieke reactie op antidepressiva. De reactie op de klassieke MAO-remmer fenelzine is veel beter op dan op imipramine. Er is veel discussie over de diagnose, omdat onderzoek naar de klinische en demografische kenmerken steeds elkaar tegensprekende resultaten opleveren.
Patiënten
De auteurs hebben 579 poliklinische patiënten onderzocht, waarvan 130 (23%) aan de atypische kenmerken voldeden.
Resultaten
Depressie met atypische kenmerken komt meer voor bij vrouwen, begint op jonge(re) leeftijd en heeft een meer chronisch beloop. Deze uitkomsten komen overeen met bevindingen van eerdere onderzoeken. Tot verbazing van de onderzoekers bleek de reactiviteit van de stemming niet het meest kenmerkend als de DSM criteria werden gehanteerd. Verder was depressie met atypische kenmerken ernstiger in plaats van minder ernstig dan depressies zonder die kenmerken.
Conclusie
De auteurs concluderen dat nog steeds niet precies duidelijk is hoe een diagnostische subgroep met dit soort kenmerken kan worden afgescheiden. Dat leidt tot de conclusie dat de diagnose niet valide of niet nuttig is. De auteurs betreuren dat, want er bestaat een aanleg voor respons op het ene of op het andere antidepressivum en is van belang deze groep te kunnen herkennen.

Literatuur atypische depressie

1. American Psychiatric Association (APA)
Diagnostische Criteria van de DSM-IV-TR
Swets & Zeitlinger (2001)
2. Posternak MA, Zimmerman M
Partial validation of the atypical features subtype of major depressive disorder
Archives of General Psychiatry (2002) 59: 70-76

Praktijk uitgelicht

Praktijk Querido

Dhr. Bram Querido

Praktijk inschrijven

Ook uw praktijk geplaatst op de Hulpgids? U kunt zich aanmelden door het inschrijfformulier in te vullen en daarna op de knop "versturen" te klikken. Uw gegevens worden binnen 5 werkdagen na ontvangst kosteloos door Hulpgids.nl verwerkt en gepubliceerd. inschrijven ›