Hulpgids

De gids voor de geestelijke gezondheidszorg

Gegeneraliseerde angststoornis (GAS)

Inleiding

Angst is een normale reactie is op een dreigend gevaar. We kunnen bang zijn voor wezenlijk (van buiten) gevaar, zoals een natuurramp of voor vermeend (van binnen) gevaar, bijvoorbeeld de angst om te falen. Angst heeft een, net als pijn, een belangrijke functie; het is een signaal dat we in beweging moeten komen om het gevaar te bestrijden (vechten) of juist ontlopen (vluchten). Hiertoe gaat het hart gaat sneller kloppen (hartkloppingen), de ademhaling gaat sneller (hyperventilatie) en extra bloed gaat naar spieren die gebruikt worden om te kunnen rennen (warm worden).

Wat is gegeneraliseerde angst?

Iedereen piekert wel eens en soms is dat ook zelfs nuttig. Je zorgen maken stimuleert je bijvoorbeeld om je goed voor te bereiden op een situatie waarin je moet presteren, zoals een tentamen of een sollicitatiegesprek. Mensen met een gegeneraliseerde angststoornis hebben een vage en onredelijke angst voor over allerlei gevaren die in de toekomst plaats kunnen vinden. Ze voelen zich bedreigd, ongemakkelijk, onrustig en hebben constant angstige voorgevoelens over dreigend onheil. Ze maken zich zorgen over allerlei dingen, terwijl er geen reden voor is. Zo tobben ze over hun studie, terwijl ze goede resultaten behalen. Over hun gezondheid, terwijl er niets aan de hand is. Het piekeren is voor hen een automatische reactie geworden op alledaagse problemen. Ze zijn bezorgd, angstig, nerveus en gespannen, vinden het moeilijk hun angst en gepieker te beheersen en maken zich zorgen over allerlei kleine, dagelijkse gebeurtenissen. De angst en bezorgdheid gaat samen met minstens drie van de volgende symptomen: rusteloosheid, vermoeidheid, moeite met concentreren, prikkelbaarheid, verhoogde spierspanning, slaapproblemen.

Voorkomen

Ongeveer 350.000 Nederlanders, 2,5%, hebben een gegeneraliseerde angststoornis (= de prevalentie, het aantal gevallen per duizend of honderdduizend op een specifiek moment in de bevolking) In een groot Nederlands onderzoek onder volwassenen van 18-64 jaar bleek de lifetime-prevalentie (proportie van mensen in een populatie die ooit een gegeneraliseerde angststoornis hebben gehad) 2,3% (bij vrouwen 2,9%, bij mannen 1,6%). Klachten ontstaan gemiddeld rond de leeftijd van 20 jaar, maar kunnen ook eerder of later ontstaan.

DSM-IV-TR criteria gegeneraliseerde angststoornis

Klik hier voor uitleg DSM
A. Buitensporige angst en bezorgdheid (bange voorgevoelens), gedurende zes maanden vaker wel dan niet voorkomend, over een aantal gebeurtenissen of activiteiten (zoals werk of schoolprestaties).
B. Betrokkene vindt het moeilijk de bezorgdheid in de hand te houden.
C. De angst en bezorgdheid gaan samen met drie (of meer) van de volgende zes symptomen (waarvan ten minste enkele symptomen in de laatste zes maanden vaker wel dan niet aanwezig). N.B.: Bij kinderen is slechts één item nodig.
(1) rusteloosheid, opgewonden of geïrriteerd zijn
(2) snel vermoeid zijn
(3) zich moeilijk kunnen concentreren of zich niets herinneren
(4) prikkelbaarheid
(5) spierspanning
(6) slaapstoornis (moeilijkheden in slaap vallen of door te slapen, of rusteloze, niet verkwikkende slaap)
D. Het onderwerp van de angst en bezorgdheid is niet beperkt tot de kenmerken van een As I stoornis, bijvoorbeeld de angst of bezorgdheid gaat niet over het hebben van een paniekaanval (zoals bij een paniekstoornis), het in gezelschap voor schut staan (zoals bij een sociale fobie), het besmet worden (zoals bij een obsessieve-compulsieve stoornis), het van huis of naaste familie weg zijn (zoals bij de separatie-angststoornis), het in gewicht toenemen (zoals bij anorexia nervosa), het hebben van veel verschillende lichamelijke klachten (zoals bij een somatisatiestoornis) of een ernstige ziekte hebben (zoals bij hypochondrie) en de angst en bezorgdheid komt niet uitsluitend voor tijdens een posttraumatische stress-stoornis.
E. De angst, bezorgdheid of lichamelijke klachten veroorzaken in significante mate lijden of beperkingen in sociaal of beroepsmatig functioneren of het functioneren op andere terreinen.
F. De stoornis is niet het gevolg van de directe fysiologische effecten van een middel (bijvoorbeeld drug, geneesmiddel) of een somatische aandoening (bijvoorbeeld hyperthyreoïdie) en komt niet uitsluitend voor tijdens een stemmingsstoornis, psychotische stoornis of een pervasieve ontwikkelingsstoornis.

Oorzaken

Een afdoende verklaring voor het ontstaan bestaat niet, er bestaan wel allerlei theorieën; hoogstwaarschijnlijk is er sprake van een combinatie van factoren, zoals:

  • biologische gevoeligheid, erfelijke factoren (30-40%) 
  • persoonlijkheid en karakter
  • opvoeding/ervaringen in de jeugd
    bijv. overbeschermende en controlerende opvoeding, traumatische gebeurtenissen zoals misbruik
  • langdurige stress, ingrijpende gebeurtenissen
    bijv. stress op werk, lichamelijke aandoeningen, conflicten
  • neurobiologisch
    disfuncties van hersengebieden in het zogeheten hersenangstcircuit. Dit is een netwerk van hersengebieden die betrokken zijn bij angst en angstreacties (prefrontale cortex, amygdala, hippocampus). In dit hersenangstcircuit zijn de neurotransmitters noradrenaline, serotonine, gamma-aminoboterzuur en glutamaat actief.

 

Behandeling

Klik hier voor de behandeling van de gegeneraliseerde angststoornis

Boeken

Klik hier voor boeken over de gegeneraliseerde angststoornis

Nederlandstalige links

Klik hier voor Nederlandstalige links

Engelstalige links

• Anxiety Disorders Association of America (ADAA, patiëntenorganisatie)
• Anxiety Network 
• Depression and anxiety (tijdschrift)
• PubMed (overzicht van de publicaties van één jaar)


Literatuur gegeneraliseerde angststoornis

  1. Bijl R van, Zessen G van, Ravelli A
    Psychiatrische morbiditeit onder volwassenen in Nederland: het NEMESIS-onderzoek
    Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde (1997) 141, 2453-2460
  2. American Psychiatric Association (APA)
    Diagnostische Criteria van de DSM IV
    Swets & Zeitlinger (1995)
  3. Balkom AJLM v, van Dyck R, Megen HJGM, Timmerman L, Vliet IM v, Westenberg HGM, Witte JC
    Richtlijn farmacotherapie angststoornissen
    Boom (1998)

 

Praktijk uitgelicht

Praktijk Querido

Dhr. Bram Querido

Praktijk inschrijven

Ook uw praktijk geplaatst op de Hulpgids? U kunt zich aanmelden door het inschrijfformulier in te vullen en daarna op de knop "versturen" te klikken. Uw gegevens worden binnen 5 werkdagen na ontvangst kosteloos door Hulpgids.nl verwerkt en gepubliceerd. inschrijven ›