Hulpgids

De gids voor de geestelijke gezondheidszorg

Psychiatrische bijwerkingen medicijnen

Inleiding

Er zijn verschillende geneesmiddelen die een verscheidenheid aan psychiatrische bijwerkingen kunnen hebben:
Azathioprine: angststoornissen (paniekaanvallen, OCD)
Gosereline: depressie en een psychose
Losartan: hallucinaties, nachtmerries, angst en depressie
Montelukast: depressieve symptomen
Rimonabant: angststoornissen en depressie
Tramadol: (vrijwel alleen bij ouderen): hallucinaties, slaperigheid, verwardheid
Pergolide: gokverslaving 

Protonpompremmers

Rusteloosheid, verwardheid en depressie (0,01-0,1%) en hallucinaties en agressie (< 0,01%). Bij Lareb zijn diverse meldingen gedaan van psychische bijwerkingen: slaapproblemen, stemmingswisselingen, verward gedrag en agressie.  
Bron: Lareb

Depressie en suicidaliteit 

Antihypertensiva

        • β-blokkers
          Bij Lareb zijn meldingen gedaan van depressie (28 maal), suïcidale gedachten (2 maal) en suïcidepogingen (4 maal) bij het gebruik van metoprolol (frequentst gebruikte β-blokker: >1 miljoen gebruikers in 2014). Echter in een meta-analyse van ruim 15 onderzoeken (Ko, 2002) en een review uit 2011 (Verbeek, 2011) werd geen relatie gevonden tussen het gebruik van β-blokkers en depressie dan wel suïcidale gedachten.
  • Calciumantagonisten
    Een verband lijkt onwaarschijnlijk vanwege veel tegenstrijdige resultaten van onderzoeken. (Simoons, 2015)
  • ACE-remmers
    Ook bij de ACE-remmers worden tegenstrijdige resultaten gevonden. Bij Ace-remmers zijn wel hallucinaties beschreven als bijwerking.
  • Methyldopa en clonidine
    Depressie treedt bij 1-10 % van de gevallen op bij gebruik van methyldopa, mogelijk door een verlaging van noradrenaline. (Celano, 2011) Depressie wordt als bijwerking vermeld bij clonidine. 

Antiarimica
Op grond van huidig wetenschappelijk onderzoek lijkt het niet aannemelijk dat digoxine depressogeen is. (Simoons, 2015)

Cholesterolverlagende middelen (statines)
Ook bij de cholesterolverlagende middelen lijkt een relatie met een depressie niet waarschijnlijk. (Macedo, 2014) Van statines zijn wel nachtmerreis en abnormale dromen beschreven.

Hormonen

  • Orale anticoceptiva
    In de meeste onderzoeken worden geen aanwijzingen gevonden voor een een verband met depressie. (Simoons, 2015)
  • Corticosteroïden 
    Kunnen depressieve klachten uitlokken of verergeren, voornamelijk bij een hoge dosering (40 mg prednison per dag of equivalente doseringen van andere corticosteroïden). Naast depressie, worden corticosteroiden ook in verband gebracht met een psychotische stoornis en manische stemmingsstoornis. (Simoons, 2015)

Antibiotica en antivirale middelen
Beschreven zijn een depressieve stemming, depressie en suïcidale gedachten; maar hier geldt dat het lastig valt te onderscheiden wat een bijwerking van het medicijn is en wat een gevolg is van de onderliggende aandoening (hiv!). Psychotische klachten zijn bekende bijwerkingen van antivirale middelen.


Antimalaria
Vooral van mefloquine is de bijwerking op de stemming goed onderzocht en aangetoond dat er meer depressieve symptomen mee optreden.

H2-receptor antagonisten (maagzuurremmers)
Er zijn slechts enkele onderzoeken bij deze middelen en de uitkomsten zijn tegenstrijdig,

Anti-epileptica
De FDA heeft in 2008 bekend gemaakt dat anti-epileptica suïcidale gedachten en suïcidaal gedrag kunnen veroorzaken. Verschillende anti-epileptica, waaronder topiramaat, zijn in verband gebracht met een depressieve bijwerking,

Psychofarmaca

  • Antidepressiva
    Het risico op suïcidaliteit  kinderen en jong volwassenen onder de 25 jaar lijkt statistisch significant verhoogd te zijn.  De FDA kwam tot deze conclusie nadat zij de gegevens van 372 door de industrie aangeleverde gerandomiseerde dubbelblinde onderzoeken (bijna 100.000 patienten) had geanalyseerd. Bij jongeren komt suicidaliteit vaker voor bij de start van het onderzoek en wordt geen significant effect gevonden op de suicidaliteit, terwijl de depressieve symptomen afnemen.
  • Psychostimulantia
    Atomoxetine en methylfenidaat lijken de kans op suicidaliteit bij kinderen te verhogen.
  • Benzodiazepinen
    Benzodiazepinen kunnen paradoxale reacties veroorzaken als bijwerking of als onttrekkingsverschijnsel, bijvoorbeeld depressieve klachten en suïcidale gedachten


Overige middelen

  • 5-α-reductaseremmers (finasteride en dutasteride)
    depressieve stemming en depressie. Op basis van dierexperimenteel onderzoek wordt verondersteld dat 5-α-reductaseremmers de stemming en het gedrag kunnen beïnvloeden doordat ze de omzetting van progesteron naar allopregnanolon, dat een effect heeft op gamma-amino-boterzuur (GABA).
  • NSAID's, amandantine, flunarizine allen geasscocieerd met depressieve klachtren als bijwerking.



Bron

 

 

 

 

 

 

 

Praktijk uitgelicht

Praktijk Querido

Dhr. Bram Querido

Praktijk inschrijven

Ook uw praktijk geplaatst op de Hulpgids? U kunt zich aanmelden door het inschrijfformulier in te vullen en daarna op de knop "versturen" te klikken. Uw gegevens worden binnen 5 werkdagen na ontvangst kosteloos door Hulpgids.nl verwerkt en gepubliceerd. inschrijven ›