Hulpgids

De gids voor de geestelijke gezondheidszorg

Antipsychotica - indeling

Klassieke (of oude) antipsychotica

(Alle antipsychotica behalve aripiprazol, clozapine, olanzapine, risperidon, quetiapine, sertindol.) Broomperidol (impromen); chloorpromazine (largactil); chloorprotixeen (truxal); dehydrobenzperidol (droperidol); flufenazine (anatensol); flupentixol (fluanxol); haloperidol (haldol); perfenazine (trilafon); periciazine (neuleptil); pimozide (orap); pipamperon (dipiperon); sulpiride (dogmatil); trifluoperazine (terfulzine); tiapride (tiapridal); zuclopentixol (cisordinol).

Atypische (nieuwe) antipsychotica

De term "atypisch" wordt toegevoegd aan middelen met antipsychotische eigenschappen die in ratten geen katalepsie veroorzaken. Katalepsie is een toestand van (wasachtige) spierverstijving, waarbij langdurig eenzelfde houding wordt aangenomen, hetgeen een symptoom van schizofrenie kan zijn. In de praktijk betekent het dat de dosering waarop het middel antipsychotisch werkt veel lager is dan de dosering waarbij er extrapiramidale bijwerkingen optreden. Het Farmacotherapeutisch Kompas definieert atypische antipsychotica als: "verbindingen waarbij antipsychotische effecten kunnen worden verkregen met minder extrapiramidale verschijnselen en/of die een therapeutische meerwaarde hebben (effectiviteit bij therapieresistente respectievelijk bij negatieve symptomen zoals affectieve vervlakking, kwantitatieve en kwalitatieve spraakarmoede, apathie en initiatiefverlies)".
Atypische antipsychotica onderscheiden zich van de klassieke (oude) antipsychotica doordat ze zich behalve aan dopaminereceptoren van het type 2 (D2-receptoren) ook binden aan serotoninereceptoren van het type 2A. Algemeen wordt aangenomen dat dit het verminderde optreden van extrapiramidale verschijnselen met deze middelen verklaart. Uit zogenaamde SPECT-scans blijkt dat de grens voor het ontwikkelen van extrapiramidale bijwerkingen een binding (blokkade) van 75-80%) van de D2-receptoren is. Volgens sommige onderzoekers echter, komt dit omdat atypische antipsychotica een geringere affiniteit hebben voor de D2-receptoren.
De laatste tijd wordt er echter bewijs aangedragen dat deze nieuwe antipsychotica niet zo vrij van risico voor tardieve dyskinesieën zijn als werd aangenomen. In combinatie met het risico op ernstige metabole bijwerkingen van sommige nieuwe antipsychotica, maakt dat de keuze voor een nieuw antipsychoticum weloverwogen genomen moet worden.

- aripiprazole (abilify) klik hier voor meer informatie
- clozapine (leponex); klik hier voor meer informatie
- olanzapine (zyprexa); klik hier voor meer informatie
- paliperidon (invega); klik hier voor meer informatie
- quetiapine (seroquel); klik hier voor meer informatie
- risperidon (risperdal); klik hier voor meer informatie
- sertindol (serdolect); klik hier voor meer informatie

 

Literatuur antipsychotica

1. Moleman P
Praktische psychofarmacologie
Bohn Stafleu Van Loghum (1998)
2. Kerwin RW
The new atypical antipsychotics
British Journal of Psychiatry (1994) 164, 141-316
3. Farmacotherapeutisch Kompas 1997
Ziekenfondsraad (1997)
4. Smith SM, O'Keane V, Murray R
Sexual dysfunction in patients taking conventional antipsychotic medication
British Journal of Psychiatry (2002) 181: 49-55
5. Wirshing DA, Pierre JM, Marder SR, Saunders CS, Wirshing WC
Sexual side effects of novel antipsychotic medications
Schizophrenia Research (2002) 56: 25-30.
6. Byerly MJ, Nakonezny PA, Bettcher BM, Carmody T, Fisher R, Rush AJ
Sexual dysfunction associated with second-generation antipsychotics in outpatients with schizophrenia or schizoaffective disorder: An empirical evaluation of olanzapine, risperidone, and quetiapine
Schizophrenia Research (2006) 86: 244-50
7. Bruggen JM van, Linszen DH, Hingemans PMAJ, Gersons BPR
Gewichtstoename en antipsychotica
Tijdschrift voor Psychiatrie (2001) 43, 95-104
8. Werneke U, Taylor D, Sanders TAB
Options for pharmacological management of obesity in patients treated with atypical antipsychotics
International Clinical Psychopharmacology (2002); 17: 145-160
9. Thornton AE, Van Snellenberg JX, Sepehry AA, Honer WG
The impact of atypical antipsychotic medications on long-term memory dysfunction in schizophrenia spectrum disorder: a quantitative review
Journal of Psychopharmacology (2006) 20:335-346
10. Hugenholtz GWK en Heerdink ER
Antipsychotica en botbreuken
Psyfar (2007) 2, 35-37
11. Henderson DC, Daley TB, Kunkel L, Rodrigues-Scott M, Koul P, Hayden D
Clozapine and hypertension: a chart review of 82 patients
Journal of Clinical Psychiatry (2004) 65: 686-689
12. Geddes J, Freemantle N, Harrison P, e.a.
Atypical antipsychotics in the treatment of schizophrenia: Systematic overview and meta-regression analysis
British Medical Journal 321, 371-376
13. Atypische antipsychotica en de kans op extrapiramidale bijwerkingen
Harten, PN
Tijdschrift voor Psychiatrie (2001) 43, 767-775
14. Naber D, Holzbach R, Perro C e.a.
Clinical management of clozapine patients in relation to efficacy and side-effects
British Journal of Psychiatry (1992) 160, 54-59
15. Schulte PFJ
De plaats van clozapine bij de behandeling van schizofrenie
Tijdschrift voor Psychiatrie (2001) 43, 715-719
16. Munro J, O'Sullivan D, Andrews C, e.a.
Active monitoring of 11.760 clozapine recipients in the UK and Ireland
British Journal of Psychiatry 175, 576-580
17. Plasma clozapine concentrations predict clinical response in treatment-resistant schizophrenia
Journal of Clinical Psychiatry (1994) 55, 133-136
18 Carrillo JA, Herráiz AG, Ramos SI, Gervasini G, Vizcaíno S, Benítez J
Role of the smoking-induced cytochrome P450 (CYP)1A2 and polymorphic CYP2D6 in steady-state concentration of olanzapine
Journal of Clinical Psychopharmacology (2003) 23: 119-127
19. Friedman JH, Factor SA
Atypical antipsychotics in the treatment of drug-induced psychosis in Parkinson's disease
Movement Disorders (2000) 12, 201-211
20. Nederlands Bijwerkingen Centrum Lareb
Olanzapine and amenorrhea
Januari 2007

Praktijk uitgelicht

Praktijk Querido

Dhr. Bram Querido

Praktijk inschrijven

Ook uw praktijk geplaatst op de Hulpgids? U kunt zich aanmelden door het inschrijfformulier in te vullen en daarna op de knop "versturen" te klikken. Uw gegevens worden binnen 5 werkdagen na ontvangst kosteloos door Hulpgids.nl verwerkt en gepubliceerd. inschrijven ›